RSS

Buồng trứng đa nang

01 Mar

Bệnh buống trứng đa nang

(Hội chứng Stein-Leventhal)

vBệnh buồng trứng đa nang là gì?

vChẩn đoán bệnh buồng trứng đa nang như thế nào?

vCác tình trạng bệnh lý nào liên hệ với bệnh buồng trứng đa nang

vĐiều trị bệnh buồng trứng đa nang như thế nào?

vTóm lược về bệnh buồng trứng đa nang.

Bệnh buồng trứng đa nang là gì?

buongtrungdanang.jpg

Bệnh buồng trứng đa nang còn có tên là hội chứng Stein-Leventhal là một loại bệnh nội tiết ở phụ nữ gồm nhiều triệu chứng khác nhau như:

  1. Kinh nguyệt không đều hoặc vô kinh
  2. Mụn
  3. Béo phì
  4. Rậm lông

Các triệu chứng trên có thể có mặt hoặc không, nhưng triệu chứng chu kỳ kinh nguyệt không đều hoặc vô kinh là triệu chứng buộc phải có trong bệnh lý này. Tất cả các phụ nữ mắc bệnh buồng trứng đa nang đều có bất thường kinh nguyệt hoặc vô kinh. Phụ nữ bị bệnh buồng trứng đa nang không phóng noãn theo chu kỳ do đó không có trứng rụng đều đặn hàng tháng. Hiện nay người ta không biết rõ về nguyên nhân gây bệnh. Tuy vậy buồng trứng của phụ nữ mắc bệnh này thường chứa một số nang nhỏ nên bệnh được mang tên là buồng trứng đa (nhiều) nang. Ở phụ nữ không mắc bệnh buồng trứng đa nang cũng có số lượng nang tương tự. Do vậy, các nang không là nguyên nhân chính gây nên bệnh. Ở phụ nữ mắc bệnh buồng trứng đa nang có sự bất thường chức năng ở hệ kiểm soát đường huyết cơ thể (hệ insulin). Hậu quả là gây nên đáp ứng không thích ứng với insulin (kháng insulin) có thể dẫn đến tăng nồng độ đường huyết (glucose) bất thường trong máu. Rối loạn insulin có lẽ cũng là yếu tố khởi phát các triệu chứng như mụn, rậm lông trong bệnh buồng trứng đa nang.

Chẩn đoán bệnh buồng trứng đa nang như thế nào?

Bệnh buồng trứng đa nang được chẩn đoán dựa vào các triệu chứng nhờ hỏi bệnh và thăm khám cơ bản như đã nói ở trên. Bác sĩ cũng sẽ loại trừ các bệnh lý có triệu chứng tương tự như giảm nồng độ nội tiết tố tuyến giáp trong máu (thiểu năng tuyến giáp) hay tăng nồng độ nội tiết tố tiết sữa (prolactin). Các khối u buồng trứng hoặc của tuyến thượng thận cũng tiết nội tiết tố nam (androgen) làm gia tăng nồng độ trong máu và gây ra mụn, rậm lông, tựa như các triệu chứng của bệnh buồng trứng đa nang.

Các xét nghiệm cận lâm sàng cũng hữu ích để đưa ra chẩn đoán bệnh. Nồng độ nội tiết tố nam trong huyết thanh (DHEA và testosterone) cũng gia tăng. Tuy nhiên, nồng độ testosterone tăng cao cũng là điều bất thường đối với bệnh buồng trứng đa nang và cần phải đánh giá thêm. Ngoài ra nồng độ của các nội tiết tố được não phóng thích ra (LH) cũng gia tăng.

Nang là các túi có chứa dịch. Các nang trong buồng trứng được xác định nhờ các kỹ thuật hình ảnh. (Tuy nhiên như đã đề cập trước, phụ nữ không mắc bệnh buồng trứng đa nang cũng có nhiều nang). Siêu âm sẽ truyền sóng âm đi qua cơ thể để cho hình ảnh của thận (được sử dụng thường xuyên nhất). Hình ảnh siêu âm có được không cần phải tiêm thuốc cản quang hay chất phóng xạ vào cơ thể do đó đây là xét nghiệm an toàn cho mọi bệnh nhân, kể cả phụ nữ có thai. Siêu âm cũng phát hiện ra các nang trong thận của bào thai. Do phụ nữ không mắc bệnh buồng trứng đa nang cũng cũng có thể có nang buồng trứng và nang buồng trứng không phải là tiêu chuẩn của bệnh buồng trứng đa nang nên siêu âm không phải là chỉ định thường qui để chẩn đoán bệnh này. Chẩn đoán chủ yếu dựa vào lâm sàng gồm bệnh sử, khám lâm sàng và các xét nghiệm cận lâm sàng.

Có nhiều kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh khá hiệu quả nhưng cũng tốn kém là chụp cắt lớp điện toán (CT) và chụp cộng hưởng t (MRI) giúp phát hiện ra nang nhưng thường được dành để tìm các bệnh lý nghi ngờ khác như u tuyến thượng thận hay u buồng trứng. Chụp CT sử dụng tia X và đôi khi cần tiêm chất cản quang có thể gây một số biến chứng ở các mức độ khác nhau ở một số người.

Các tình trạng bệnh lý nào liên hệ với bệnh buồng trứng đa nang

Phụ nữ mắc bệnh buồng trứng đa nang có nguy cơ mắc các bệnh lý cao huyết áp, đái thái đường, tim mạch, ung thư tử cung (ung thư nội mạc tử cung) cao hơn những người bình thường. Hầu hết các nguy cơ này có thể đảo ngược được nhờ tập thể dục và giảm cân. Hơn nữa điều quan trọng đối với phụ nữ mắc bệnh buồng trứng đa nang là phải có chu lỳ kinh nguyệt đều đặn. Nguy cơ ung thư tử cung (nội mạc) sẽ tăng lên đối với phụ nữ có chu kỳ kinh nguyệt không đều. Bác sĩ thường kê toa thuốc uống để giúp bệnh nhân có kinh nguyệt đều hơn. Béo phì là một biến chứng của bệnh buồng trứng đa nang. Việc giảm các yếu tố nguy cơ của bệnh buồng trứng đa nang liên quan đến béo phì đòi hỏi người bệnh phải tốn nhiều công sức mà lại thường dễ nản lòng. Xin đọc thêm bài viết Béo phì để biết thêm thông tin về béo phì và cách kiểm soát béo phì.

Điều trị bệnh buồng trứng đa nang ra sao?

Điều trị tùy thuộc vào giai đoạn của trong đời người phụ nữ mắc bệnh. Đối với phụ nữ trẻ muốn kế hoạch hóa gia đình thì uống thuốc ngừa thai, đặc biệt là dùng những thuốc có hàm lượng adrogen thấp (androgen là chất giống nội tiết tố nam) lợi dụng tác dụng phụ là điều hòa chu kỳ kinh nguyệt và ngừa nguy cơ ung thư tử cung. Đối với phụ nữ không cần kế hoạch gia đình nữa thì chỉ cần điều khiển để người ấy có 4 chu kỳ kinh nguyệt trong một năm là đủ.

Đối với mụn và rậm lông bác sĩ có thể kê toa cho sử dụng thuốc lợi tiểu có tên spironolactone giúp hồi phục khỏi các chứng này. Sử dụng thuốc spironolactone cần phải theo dõi bằng cách thử máu định kỳ do thuốc gây các tác dụng phụ trên nồng độ kali trong máu và chức năng thận. Còn đối với phụ nữ muốn có con thì sử dụng thuốc clomiphene (Clomid) để gây rụng trứng. Ngoài ra, giảm cân cũng giúp điều hòa chu kỳ kinh nguyệt và gia tăng khả năng mang thai ở người phụ nữ mắc bệnh buồng trứng đa nang. Cần phải điều trị tình trạng béo phì đi kèm với bệnh buồng trứng đa nang vì tình trạng này gây nên nhiều hậu quả bất lợi về mặt y khoa. Tư vấn định kỳ về chế độ ăn kiêng rất cần thiết cho đến khi lập được chế độ ăn phù hợp riêng cho từng phụ nữ.

Gần đây, các nghiên cứu cho thấy các thuốc làm cải thiện hoạt động của nội tiết tố kiểm soát nồng độ đường huyết tự nhiên trong cơ thể là insulin có ích đối với phụ nữ mắc bệnh buồng trứng đa nang. Các nghiên cứu dài hạn về các thuốc làm gia tăng nhạy cảm với insulin (như rosiglitaxone, pioglitazone, glucophage) ở phụ nữ mắc bệnh buồng trứng đa nang đang được tiến hành.

Sau cùng, đối với một số phụ nữ cần được tiến hành một phẫu thuật có tên là “phẫu thuật kiểu chêm” sẽ cắt đi một phần buồng trứng.

Tóm lại, phụ nữ mắc bệnh buồng trứng đa nang có thể có con và cuộc sống năng động bình thường. Cần liên hệ với bác sĩ chăm sóc sức khỏe cho mình nếu rối loạn kinh nguyệt hoặc nghĩ mình mắc bệnh buồng trứng đa nang.

Tóm lược về bệnh buồng trứng đa nang

Bệnh buồng trứng đa nang là chứng bệnh có các đặc điểm bệnh là rối loạn chu kỳ kinh nguyệt hoặc vô kinh, mụn, béo phì, rậm lông.

Phụ nữ mắc bệnh buồng trứng đa nang có nguy cơ bị ung thư tử cung (ung thư nội mạc), đái tháo đường, cao huyết áp, bệnh tim mạch

Điều trị thích hợp sẽ giảm thiểu các nguy cơ trên. Quan niệm điều trị là trị các triệu chứng biểu hiện của bệnh buồng trứng đa nang.

BS.ĐÀO CHUM

Advertisements
 
Leave a comment

Posted by on March 1, 2008 in Buồng trứng đa nang

 

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: