RSS

Tag Archives: Sinh lý-Giải phẫu hệ sinh dục

THAI NGOÀI TỬ CUNG

THAI NGOÀI TỬ CUNG LÀ GÌ ? 

Thai ngoài tử cung là bệnh khi trứng đã được thụ tinh làm tổ và phát triển ở bất kì vị trí nào ngoài lớp nội mạc tử cung. Phần lớn là xảy ra ở vòi Fallop (95%), tuy nhiên chúng có thể xảy ra ở những vị trí khác như buồng trứng, cổ tử cung, và khoang bụng. Thai ngoài tử cung xảy ra 1/60 phụ nữ mang thai. Nguy cơ sức khỏe quan trọng nhất là xuất huyết nội ( chảy máu bên trong bụng ). Trước thế kỷ 19, tử vong do thai ngoài tử cung đến 50%. Cuối thế kỉ 19, giảm còn 5% bởi vì có sự can thiệp phẫu thuật. Với những kĩ thuật phát hiện sớm, tỉ lệ tử vong nhỏ hơn 5/10,000. Tỉ lệ cứu sống ngày càng tăng dù cho tỉ lệ thai ngoài tử cung cũng đang tăng…

 NHỮNG NGUY CƠ BỊ THAI NGOÀI TỬ CUNG ?

 Nguy cơ bị thai ngoài tử cung là tiền sử bị thai ngoài tử cung, tiền sử nhiễm trùng hay phẫu thuật vùng chậu, tiền sử phẫu thuật vòi Fallop, bệnh lạc nội mạc tử cung, u xơ tử cung, mô sẹo dính vùng chậu, và việc sử dụng vòng tránh thai. Nhưng điều quan trọng nhất là có người không có những yếu tố nguy cơ trên vẫn có thể bị thai ngoài tử cung. Yếu tố nguy cơ lớn nhất bị thai ngoài tử cung là tiền sử bị thai ngoài tử cung. Tỉ lệ bị là 15% sau 1 lần bị thai ngoài tử cung, 30% sau 2 lần bị thai ngoài tử cung. Nhiễm trùng vùng chậu thường do tác nhân truyền qua đường tình dục như Chlamydia hay Gonorrha( bệnh lậu ). Tuy nhiên, những vi khuẩn không lây qua đường tình dục cũng có thể gây nhiễm trùng vùng chậu và gia tăng nguy cơ thai ngoài tử cung. Nhiễm trùng gây thai ngoài tử cung là do tổn thương hay tắc nghẽn vòi Fallop. Bình thường, lớp nội mạc vòi Fallop được bao phủ bởi sợi nhỏ gọi là lông mao. Lông mao có vai trò quan trọng trong việc vận chuyển trứng từ buồng trứng qua vòi Fallop và vào trong lòng tử cung. Nếu những lông mao này bị tổn thương do nhiễm trùng, sự vận chuyển trứng trở nên khó khăn. Trứng có thể làm tổ ngay trong vòi Fallop mà không tới tử cung, do vậy trở  thành thai ngoài tử cung. Cùng lúc, nhiễm trùng dẫn tới sự hình thành sẹo và tắc một phần vòi trứng cũng có thể ngăn cản trứng đến tử cung. Cũng như nhiễm trùng, những bệnh như lạc nội mạc tử cung, u xơ, hay mô sẹo dính vùng chậu có thể làm hẹp vòi trứng và cản trở sự vận chuyển trứng, do vậy làm gia tăng xác suất bị thai ngoài tử cung. Tiền sử phẫu thuật vòi trứng hay những bộ phận nằm trong vùng chậu cũng là yếu tố nguy cơ. Ở những người mong muốn có con, trãi qua phẫu  thuật sữa chữa vòi trứng hay mở lại vòi trứng đã thắt trước kia. Bất kì những phương pháp nào đụng chạm đến vòi trứng đều làm gia tăng nguy cơ thai ngoài tử cung. Khoảng 50% phụ nữ mang thai mà còn mang vòng tránh thai thì thai sẽ ở bên ngoài tử cung. Tuy  nhiên, số phụ nữ thụ thai trong lúc đang mang vòng tránh thai thì cực kì thấp. Bởi vậy, nguy cơ thai ngoài tử cung liên quan vòng tránh thai thì rất thấp. 

TRIỆU CHỨNG THAI NGOÀI TỬ CUNG ? 

Triệu chứng thai ngoài tử cung có thể không rõ ràng, thường có triêụ chứng như chảy máu âm đạo, đau bụng hay đau vùng chậu (thường một bên đau nhiều hơn bên kia), đau vai, yếu người hay hoa mắt chóng mặt. Những triệu chứng này có thể xảy ra do bệnh khác như nang buồng trứng, sẩy thai, ngay cả thai kì bình thường. Yếu người hay chóng mặt và cảm giác mê man có thể là biểu hiện của xuất huyết nội và cần phải can thiệp ngay tức khắc.  

CHẨN ĐOÁN THAI NGOÀI TỬ CUNG NHƯ THẾ NÀO ?

 Bước đầu tiên trong chẩn đoán bác sĩ hỏi bệnh và khám. Thông thường, bác sĩ có thể cảm nhận một khối mềm và đau khi khám vùng chậu. Nếu nghi ngờ thai ngoài tử cung, thì làm tiếp xét nghiệm máu, siêu âm chậu, nong và nạo, và nội soi ổ bụng có thể xác định chẩn đoán. Những xét nghiệm này có thể mất vài ngày để hoàn thành, và kết quả có thể không mang tính quyết định. Kỹ thuật thực hiện những xét nghiệm này và việc giải thích kết quả rất phức tạp, và nên được thực hiện bởi bác sĩ sản khoa. Khi kiểm tra mức nội tiết tố như beta-HCG và progesteron, một loạt mẩu máu được lấy liên tục trong vài lần. Bình thường mức beta-HCG tăng dần trong thai kì. Kiểu tăng không giống như bình thường có thể là dấu hiệu của thai ngoài tử cung, tiếp sau đó nên làm siêu âm chậu. Siêu âm cho thấy lòng tử cung trống không có thai. Thường, làm tiếp nong và nạo. Những mẫu mô lấy  từ nội mạc tử cung cho thấy không có mô của thai. Nội soi ổ bụng là phương pháp quan sát trực tiếp có thể thấy được thai ngoài tử cung. Khi nội soi, một dụng cụ có camera được đưa vào bụng qua một vết mỗ nhỏ trên thành bụng để quan sát các cấu trúc trong ổ bụng và vùng chậu, do đó tìm thấy vị trí thai ngoài tử cung. Trong những trường hợp hiếm, nội soi cũng không xác định chắc chắn thai ngoài tử cung do kích thước nhỏ hoặc nó ở vị trí không thường gặp. Trong những trường hợp này bác sĩ có thể lựa chọn hoặc theo dõi hoặc điều trị với methotrexate. 

NGUY CƠ VỀ SỨC KHOẺ KHI BỊ THAI NGOÀI TỬ CUNG ? 

Một vài người phát hiện thai ngoài tử cung một cách ngẫu nhiên do nó không xuất hiện dấu hiệu nào cả, và có thể theo dõi không điều trị. Biến chứng đáng sợ nhất là thai ngoài tử cung vỡ gây chảy máu trong bụng, gây đau bụng vùng chậu, sốc, thậm chí tử vong. Do đó, chảy máu trong bụng do thai ngoài tử cung đòi hỏi sự can thiệp phẫu thuật ngay. Nguyên nhân chảy máu là do vỡ vòi Falloop, hay chảy máu từ phần cuối của vòi trứng do nhau thai phát triển xấm lấn vào tĩnh mạch và động mạch nằm bên trong thàng vòi trứng. Máu chảy ra từ vòi trứng kích thích mô và cơ quan trong vùng chậu và bụng, hậu quả là bệnh nhân bị đau. Máu ứ trong vùng chậu có thể dẫn tới dầy dính và sẹo hoá các mô xung quanh và là vấn đề trở ngại cho việc có thai sau này, nó cũng làm gia tăng nguy cơ thai ngoài tử cung. 

LỰA CHỌN ĐIỀU TRỊ NÀO LÀ CÓ HIỆU QUẢ ? 

Điều trị thai ngoài tử cung gồm có theo dõi, nội soi ổ bụng, phẫu thuật mở bụng, và thuốc. Một vài người không cần bất kỳ sự can thiệp nào, trong khi những người khác cần phẫu thuật cấp cứu do chảy máu đe dọa tính mạng. Đối với những trường hợp cần can thiệp thì thường nhất là phẫu thuật. Có hai cách phẫu thuật : phẫu thuật nội soi, phẫu thuật mở bụng. Phẫu thuật mở bụng là phẫu thuật mà vết mỗ rạch ngang ở vùng bụng dưới rốn. Phẫu thuật nội soi là phẫu thuật đưa vào bụng những dụng cụ qua những vết rạch da rất nhỏ, phẫu thuật này được nhiều bác sĩ và bệnh nhân ưa chuộng do vết mỗ rất nhỏ và thời gian hồi phục rất nhanh. Bằng những cố gắng tối đa rạch một vết mỗ nhỏ trên vòi trứng và thai được lấy đi khỏi vòi trứng còn nguyên vẹn. Tuy nhiên, có những trường hợp mà sự lưạ chọn mỗ nội soi tỏ ra kém hiệu quả, đó là khi tạo thành khối dầy dính và quá nhiều máu trong bụng hay khung chậu. Trong vài trường hợp do vị trí thai bám hay mức độ tổn thương đòi hỏi cần phải lấy đi một phần vòi Fallop hay toàn bộ vòi trứng, buồng trứng hay cả tử cung. Gần đây, người ta tập trung vào điều trị thai ngoài tử cung không cần phẫu thuật. Bệnh nhân được theo dõi triệu chứng và beta-HCG, không phẫu thuật. Sự thay đổi mức nội tiết tố có thể là dấu hiệu khách quan của có thai. Tình cảnh này đòi hỏi sự liên hệ chặt chẽ giữa bác sĩ với người chăm sóc vì vậy khi biến chứng xảy ra có thể can thiệp ngay tức thì. Phương pháp điều trị khác là dùng thuốc kháng ung thư gọi là methotrexate. Thuốc này hoạt động bằng cách giết những tế bào nhau đang phát triển, kết quả làm sẩy thai ngoài tử cung. Một vài bệnh nhân không đáp ứng với thuốc này và cần phải phẫu thuật. Điều trị bằng methotrexate đang phổ biến dần do tỉ lệ thành công cao và ít tác dụng phụ. Mặc dù có vài báo cáo những ca mỗ bắt con mà bào thai nằm bên ngoài tử cung, nhưng những trường hợp này thì cưc kì hiếm. Cơ hội mang bào thai bên ngoài tử cung đủ ngày tháng thì xa vời và nguy cơ đối với người mẹ rất lớn, điều này không được khuyến cáo. Lý tưởng nhất là giữ thai ngoài tử cung bằng phẫu thuật, sau đó đem thai vào trong lòng tử cung, hiện phương pháp này chưa đạt thành công. Có nhiều bước tiến lớn trong chẩn đoán sớm và điều trị thai ngoài tử cung. Phẫu thuật ngày càng được thay thế bằng điều trị thuốc, và tỉ lệ tử vong giảm một cách ngoạn mục. 

 
1 Comment

Posted by on December 22, 2007 in Thai ngoài tử cung

 

Tags:

 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 78 other followers