RSS

Chu kỳ kinh nguyệt

11 Jun

Kinh nguyệt là một hiện tượng xảy ra có tính chất chu kỳ. Trong chu kỳ người phụ nữ có xuất huyết qua tử cung và âm đạo. Sự xuất hiện kỳ kinh đầu tiên là chỉ điểm cho sự hoàn tất trưởng thành về giới tính. Đa số các bé gái có kỳ kinh đầu tiên vào độ tuổi 10 đến 16 và sẽ kéo dài đến tuổi 45 đến 55. Trung bình một người phụ nữ có khoảng 500 lần hành kinh trong đời. Hai chu kỳ kinh thường cách nhau khoảng 28 ngày. Mỗi kỳ kéo dài từ 3 đến 7 ngày.

CHU KỲ KINH NGUYỆT HOẠT ĐỘNG NHƯ THẾ NÀO ?

Cơ quan sinh sản của nữ gồm hai buồng trứng, vòi Fallop ( vòi trứng), tử cung (dạ con) và âm đạo

( xem phần cơ quan sinh dục). Chu kỳ kinh nguyệt là kết quả của sự đan xen giữa cơ quan sinh dục và những chất thông tin hoá học còn gọi là hormone. Hormone được buồng trứng sản xuất dưới sự điều hoà của một cấu trúc trong não gọi là vùng dưới đồi, và một cấu trúc gần vùng dưới đồi gọi là tuyến yên.

TIỀN RỤNG TRỨNG

Buồng trứng chứa trứng từ lúc mới sinh, nhưng trứng này chỉ có thể thụ tinh được khi xuất hiện kỳ kinh đầu tiên. Giai đoạn đầu của chu kỳ kinh nguyệt, vùng dưới đồi phóng thích một hormone có tên gọi là hormone kích thích nang trứng ( FSH) giúp cho trứng trong buồng trứng chín. Khi các trứng này phát triển, buồng trứng gia tăng sản xuất một hormone sinh dục nữ có tên là oestrogen. Việc tăng sản xuất oestrogen ảnh hưởng trực tiếp lên bề dày của tử cung, hay lớp nội mạc tử cung, làm lớp này dày lên để chứa lượng máu dồi dào. Những thay đổi ở lớp nội mạc tử cung giúp cho tử cung chuẩn bị sẵn sàng để đón trứng đã thụ tinh. Sau hai tuần kể từ ngày đầu tiên hành kinh, trứng tiếp tục trưởng thành bên trong buồng trứng cho đến khi tuyến yên phóng thich một hormone có tên gọi là hormon hoàng thể (LH) vào dòng máu.

RỤNG TRỨNG

Sự hiện diện của hoàng thể làm cho một số những trứng đã chết phóng thích khỏi buồng trứng, gây nên quá trình rụng trứng, xảy ra khoảng 14 ngày kể từ ngày xuất hiện kinh nguyệt. Có một số phụ nữ biết được lúc mình rụng trứng do có cơn đau xuất hiện ở vùng bụng dưới hoặc do họ đã từng có những vết máu xuất hiện giữa kỳ kinh. Những phụ nữ không có triệu chứng rụng trứng cũng có thể biết mình đang rụng trứng bằng cách đo nhiệt độ mỗi ngày, đo nhiệt độ buổi sáng trước khi ra khỏi giường. Nhiệt độ thay đổi khoảng 0,5 độ C là chỉ điểm của sự rụng trứng. Trứng tồn tại khoảng 24 giờ sau khi rụng và chỉ có thể được thụ tinh trong khoảng thời gian này.

Tóm lại:

Vào nửa đầu của CKKN, có khoảng 20 trứng trưởng thành trong nang trứng.

Nang trứng là những túi chứa đầy chất lỏng.

Một trong số những nang trứng này lớn trội hơn các nang còn lại, trưởng thành rồi vỡ, giải phóng trứng.

Sau rụng trứng, oestrogen và progesterone làm cho lớp nội mạc tử cung dày hơn và dễ bong hơn để sẵn sàng đón trứng đã thụ tinh.

CHU KỲ KINH NGUYỆT

Trong suốt đời sống sinh sản của phụ nữ, từ lúc tuổi dậy thì cho đến tuổi mãn kinh, buồng trứng phóng thích trứng theo chu kỳ để chuẩn bị cho sự thụ tinh và mang thai. Mỗi chu kỳ kinh nguyệt kéo dài trung bình khoảng 28 ngày, nhưng độ dài này thay đổi khác nhau ở từng phụ nữ. Chu kỳ kinh nguyệt chịu sự kiểm soát của phức hệ gồm 4 hormone giới tính đan xen : hormon kích thích nang trứng (FSH) và hormon hoàng thể (LH), được sản xuất bởi tuyến yên. Hai hormone còn lại là oestrogen và progesterone, được sản xuất bởi buồng trứng. Sự phát triển và phóng thích trứng để trứng thụ tinh còn gọi là sự rụng trứng. Buồng trứng cứ thế luân phiên rụng trứng.1) FSH kích thích trứng trưởng thành2) Oestrogen tăng đến đỉnh ngay trước rụng trứng.3) LH kích thích phóng thích trứng chín. 4) Progesterone tăng đến đỉnh làm cho nội mạc tử cung dày lên.

SAU RỤNG TRỨNG

Nếu xảy ra sự thụ tinh giữa trứng và tinh trùng, thì trứng sẽ bám vào niêm mạc tử cung. Tuy nhiên, nếu trứng không được thụ tinh, thì hoocmon sinh dục nữ Oestrogen và progesterone trong máu giảm xuống. Điều này dẫn đến lớp nội mạc tử cung bị chết, bong ra trôi theo dòng máu của những mạch máu bị đứt, rách. Điều này gây nên chu kỳ kinh nguyệt. Trung bình mỗi kỳ kinh người phụ nữ mất những 80ml máu.

NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐÊN CHU KỲ KINH NGUYỆT

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến chu kỳ kinh nguyệt. Yếu tố quan trọng nhất là sự thay đổi về hormone liên quan đến trạng thái kích thích của buồng trứng để buồng trứng có thể tự sản xuất hormone. Sự mất cân bằng hormon là nguyên nhân phổ biến của những rối loạn kinh nguyệt, nhưng vì mức hormone bình thường thay đổi theo mỗi cá nhân, nên những xét nghiệm máu để kiểm tra nồng độ là không hiệu quả. Sự dao động mức hormone rất thường gặp ở tuổi dậy thì, tính từ lúc mới sinh ra cho đến lúc mãn kinh, gây nên sự thay đổi mạnh mẽ trên sơ đồ lượng máu kinh nguyệt của người phụ nữ bình thường. Chu kỳ hành kinh cũng bị ảnh hưởng bởi trọng lượng cơ thể. Ở người thiếu cân thường kỳ hành kinh gián đoạn hay mất kinh. Béo phì cũng có thể làm cho chu kỳ kinh nguyệt thất thường, gây khó khăn cho sự mang thai.

Tập thể dục đều đặn giúp ích cho việc ổn định chu kỳ kinh nguyệt, nhưng tập thể dục nhiều quá có thể gây mất kinh, có thể thấy ở những động viên chuyên nghiệp, nhất là vận đông viên chạy đường dài.

BS.ĐÀO CHUM

About these ads
 
Leave a comment

Posted by on June 11, 2008 in Chu kỳ kinh nguyệt

 

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 77 other followers

%d bloggers like this: